ژل (filler) چیست؟

فیلرها یا ژل ها ترکیباتی هستند که به منظور پر کردن نقایص صورت مانند آثار به جای مانده پس از زخم ها یا جوش های متعدد چرکی (آکنه) یا بریدگی ها ، همچنین در بیمارانی که پس از بیماری های خاصی بخش زیادی از چربی صورت خود را مخصوصا در نواحی تحتانی گونه از دست می دهند که اصطلاحا lipoatrophy نامیده می شود بکار می روند.

دیگر کاربرد اساسی ژل ها برجسته سازی ( augmentation ) بخش هایی از صورت مانند گونه ها ، لب به منظور بهتر کردن نمای ظاهری صورت می باشد و نیز با افزایش سن با کاهش بافت الاستیک پوست مانند کلاژن و هیالورونیک اسید در بخش هایی از صورت مثل اطراف دهان و چشم و سطح صورت چروک های ریز ایجاد می شود و عمق خط خنده که به موازات بینی تا کنار لب پایین آمده بیشتر می گردد. تمامی این علایم افزایش سن را می توان با تکنیک های مختلف زیبایی همچون بهره گیری از لیزر ، لایه برداری ، مزوتراپی ، تزریق چربی ، RF (که امواج رادیویی تحریک کننده بافت همبند است) و بهره گیری از ژل های هیالورونیک اسید و غیر آن اصلاح کرد.

بدیهی است در کنار تمامی این روش ها نگهداری و مراقبت صحیح از پوست صورت شامل انتخاب شوینده مناسب ، حفاظت از پوست در مقابل نور خورشید به وسیله کرم های ضدآفتاب و پوشش فیزیکی مثل کلاه و دستکش ، مصرف کرم های ویتامینه مناسب روز و شب ، استفاده از فرآورده های پیشگیری از پیری و مرطوب کننده ها و تغذیه سالم نقش موثری خواهد داشت. تاریخچه بکارگیری از فیلرها به بیش از صد سال پیش بر می گردد که انواع ابتدایی ژل ها کلاژن را از نسج حیوانی و پس از آن انسانی مرده تهیه می کردند که طبیعتا عوارض و واکنش های بافتی بسیاری به دنبال داشت. پس از آن نوبت به استفاده و تولید فرآورده های صناعی با واکنش بافتی حداقل و سازگار با بدن انسان رسید که برخی از آنها در حال حاضر نیز با اشکال جدید و فرمولاسیون بهتر مصرف می شوند.

در ساختار برخی از این ژل ها از مواد صناعی ای استفاده شده بود که به وسیله بافت انسان به سختی و در دراز مدت تخریب می شد که یکی از آنها PMMA بوده که اکثریت ژل های دائم که در گذشته و به ندرت حال مصرف می شود حاوی آن بودند ؛ و این ماده نوعی پلیمر است که ماندگاری بافتی حدود 13-10 سال داشته و ژل های دارای این ترکیب ژل دائم محسوب می گردند. ژل های دائم امکان ایجاد حساسیت تاخیری بافتی و جابه جا شدن مخصوصا بدنبال کاهش وزن ناگهانی بیمار را دارند به همین دلیل تزریق آنها در گونه و داخل لب ممنوع بوده و تنها کاربرد مورد تایید آنها خط خنده و گاهی آثار فرو رفته ی عمیق زخم ها است.

یک گروه دیگر از ژل ها ترکیبات با ماندگاری کمتر بوده که نیمه دایمی محسوب می شوند همانند کلسیم هیدروکسی آپاتیت و پلی لاکتیک اسید که ماندگاری حداکثری دو سال برای آنها مطرح است که این گروه نیز برای تمامی نواحی صورت قابل کاربرد هستند. تزریق چربی استخراج شده از بافت های چربی سایر نواحی بدن بیمار و خالص سازی آن و نیز استخراج فاکتورهای رشدی از خون بیمار و غنی سازی آن و تزریق مجدد به داخل صورت نیز ماندگاری حدود سه سال داشته و روش های مساعد برای بیمارانی هستند که به دنبال بیمارهای خاص یا سوختگی یا بستری طولانی بخش زیادی از حجم چربی و حتی عضله زیر بافت پوست صورت خود را از دست داده اند.

رایج ترین نوع فیلرها ماده ای به نام هیالورونیک اسید است که در بافت همبندی و ساختار پوست نقش داربست کلاژنها را می توان برای آن تصور کرد که با افزایش سن میزان آن دربافت پوست کاهش یافته منجربه شل شدگی و افتادگی پوست می گردد و نیز با توجه به نقش هیالورونیک اسید در آبرسانی و طراوت پوست طبیعی است که به موازات کاهش آن با افزایش سن طراوت پوست نیز کاهش می یابد.

هیالورونیک اسید به دو دسته ی cross-linked و non cross-linked تقسیم می گردد که گروه اول پس از تزریق بداخل بافت با بافت محل تزریق اتصال یافته و پس از مکانیسم طبیعی جذب آب چروک محل تزریق را کاهش داده و آنجا را پر می کند؛ گروه دوم بر خلاف دسته اول فرم کاملا خالص هیالورونیک اسید بوده که پس از تزریق بصورت یکنواخت در پوست توزیع شده و موجب سفتی یکدست و آبرسانی کل پوست می گردد. ماندگاری ژل های حاوی هیالورونیک اسید 9-6 ماه است و فیلرهای موقت محسوب می شوند با توجه به این نکته که کاملا طبیعی و بدون عوارض و جابه جایی و واکنش بافتی هستند. یکی از مکانیسم های جانبی فیلرهای حاوی هیالورونیک اسید تحریک ساخت کلاژن بوسیله ی بافت پوست است بدین معنی که پس از سپری شدن دوره شش تا نه ماه و از بین رفتن فیلر بدلیل ساخته شدن کلاژن توسط بافت عمق چروک ها و قوام پوست بهبود می یابد.


نویسنده : دکتر علی حبیبی